Erozyon kontrol matı ve çelik ağ

Şevlerin yeşillendirilmesinde her zaman 3 boyutlu plastik erozyon kontrol matı yetmeyebilir. Dik şevlerde veya zemin durumuna göre takviye gerekebilir. Öyle durumlarda yüksek mukavemetli çelik ağlar ile erozyon kontrol matının birleşimi kullanılabilir.

Yüksek mukavemetli tellerden oluşan ağlarda gözenek boyutları büyük yapılabildiğinden doğada tel daha az görünebilir. Ayrıca paslanmaya karşı daha dayanıklı kaplamalı olanlar tercih edilmelidir.

Teras çatılarda geokompozit drenaj malzemesi serilmesi

Bir alışveriş merkezi teras bahçelerinde açık alanlarında bazı yerleri bitkilendirilecek bazı yerleri ise karo taş döşenecek.

Peyzaj uygulamasının altında su drenaj malzemelerine özen gösterilmelidir.

Ekte görülen drenaj malzemesinin geotekstil keçe den oluşan üst tabakasının bindirme payı (10 cm) diğer rulonun üzerine binecek şekilde döşenir. dolguya da bindirme yönüne dikkat edilerek başlanırsa toprağın aralara kaçması azaltılmış olur.

Bunlar da ilginizi çekebilir:
-Tipik teras bahçe kesitleri
-Bahçe çatılarda drenaj
-Teras bahçe drenajında dikkat

Kompozit geogridlerin kullanım alanlarına örnekler

Daha önceki yazıda kompozit geogridlerin özelliklerinden bahsedilmişti.
Kompozit geogridler de çift yönlü geogridler gibi kullanılabilir. Sadece ayrıca örgüsüz geotekstil gerekmez.

• Yapıların temellerinde
• Beton parke taşlı yollar
• İnşaat geçici yük yolları
• Havaalanı pistleri dolguları altında
• Araç TIR (kamyon) park alanlarında

Tipik bir tünel kesiti

Resimde tipi bir tünel kesiti görülmektedir.
Tünelin inşa edildiği yere ve şartnamelere göre çok değişiklikler gösterse de kabaca ana hatları bunlardır.
1-Kaya / zemin
2-püskürtme beton
3-geokompozit drenaj tabakası
4-Geçirimsiz tabaka, su izolasyonu
5-iç duvar
6-yan drenaj sistemleri
7-ana drenaj boruları

Geokompozit drenaj malzemelerinin düşey uygulamaları

Geokompozit drenaj malzemelerin düşey uygulamaları:

• bodrum katlar: Bodrum kat duvarları etrafında drenaj örtüsü kaplanması.




• istinat duvarları: İstinad duvarlarında drenaj levhası uygulaması




• Ölü kalıp: Özellikle kazıklı temellerde drenaj ve ölü kalıp olarak kullanılabilme özelliği

Kompozit Geogridler

Geogridler çeşitli plastik ürünü (PVC, PP, PE, PET) veya cam elyafından yapılabileceği gibi farklı ürünleri birşeşimlerinden ve birden farklı fonksiyonu olacak şekilde de üretilebilirler.

Örneğin grid kısmı (fotograftaki siyah) aramidden yapılmıştır (çelikten 5 kat fazla çekme mukavemetine sahip bir madde). Polyester özel bir geotekstil filtre ile birleştirilmiştir. Uzaması en fazla %3 e kadar olabilmekte ve zeminle etkileşimi optimumdur.

Bu tür kompozit özellikli geogridler hem filtreleme hem donatı hem de ayırma fonksiyonunu tek malzeme ile yaptıkları için kolaylık sağlayabilir. Tek seferde 2 malzeme serilmiş olur.

Çeşitli kullanım alanları vardır. Örneğin yol inşaatlarında, yapı temelleri ve diğer.

Çok mağazalı iş merkezi bodrum drenajı

Istanbul Bayrampaşa da bir iş merkezi bodrum katlarında esnek iki tarafı özel filtreli drenaj levhaları (Enkadrain) kullanıldı.

Su izolasyonu için müteahhit soğuk uygulamalı bir bitümlü su izolasyon malzemesi seçmişti.

Esnek olan drenaj malzemesi soğuk uygulama ile kolaylıkla izolasyon malzemesine yapıştırıldı. Bindirme için fazladan bırakılmış filtre malzemeleri de bitümlü malzeme ile yapıştırıldı.

Dikkatlice dolgu yapılarak bodrum katları etrafı doldurulması gerekiyor.

Aç-kapa tünel drenajında drenaj kompozitleri

Tarsus-Adana- Gaziantep (TAG) otoyolunda aç kapa tünel drenajı için Enkadrain drenaj levhaları kullanılmıştı.

Tünellerde bu tür uygulama ile hem izolasyon korunabilir hemde su aşağıdaki drenaj borularına aktarılarak tünele olabilecek su basıncı azaltılabilir.

Düşey bant drenlerin yatay kullanımı

Düşey olarak zemin konsolidasyonu için kullanılan prefabrike bant dren malzemeleri aslında bir drenaj malzemesi olduğuna göre neden yatay da kullanılmasın ki.

Eskişehir Hafif raylı sistem (tramvay) projesinde (Estram) bir düşey dren olan Colbonddrain yatay olarak kullanıldı.

Sızıntı suları alt tabakalara zarar vermesin ve metal aksamda paslanmaya yol açmasın diye yatay olarak yerleştirilen drenler yukarı doğru verilen kıvrımlar ile toplama miktarı artırıldı.

Colbonddrain etrafındaki filtre tabakasından giren sular orta kısımdaki drenaj kısmı ile iletilir.

Zemin konsolidasyonu-Düşey bant drenler

Zemin konsolidasyonunda yani zemin oturmasının hesaplanmasında Kjellman tarafından önerilen bir metod kullanılabilir.
Metod drenaj malzemelerinin sabit aralıklarla yerleştirilmesine ve her drenin aynı boyda bir silindirik zemin kolonuna hizmet verdiği düşünülür. Ayrıca düşey yükteki artışın zemin üzerine eşit dağıldığı ve yatay tabakaların konsolidasyon süresince yatay kaldığı kabul edilir. Kohezyonlu zeminin geçirimliliğinin oturma süresince aynı kaldığı ve drenaj malzemesinin iç direncindeki değişikliğin ihmal edilebilir düzeyde oldugu da gözönüne alınır.
Pratikte bu kabuller her zaman uygulanamaz oldugu görülmüşsede genelde etkilerinin sonucu çok az etkilediği görülmüştür. Yalnız prefabrike düşey drenlerin (band dren) iç kısmının yüksek akışa izin verecek şekilde seçilmesine önem vermek gerekebilir.

Kamyon yollarında geogrid

Gölcük Kocaeli Organize sanayi bölgesinde (KOSBAŞ) çok çeşitli sanayi yapıları ve liman yer almaktadır. Dolayısı ile ağır bir TIR , kamyon ve diğer araçlar yollarda dolaşmaktadır.

Zemin yumuşak olduğu için yollarda kısmi oturmaların azaltılması için geogrid kullanılması düşünüldü.

Seçilecek geogridlerin kopma uzamasının çok az olması (%3 ün altında) istendi. Genelde geogridlerin kopma uzamaları %10 civarında olabilir.

Bu uygulama için Enkagrid TRC geogrid seçildi. Enkagrid TRC hem donatı hem de filtre ve ayırma özelliklerini tek üründe birleştirmektedir. ürünün hem geogrid hemde özel bir örgüsüz geotekstilin birleşiminden oluşmuştur.

Kopma uzaması %2.2 dir.

Ürün dolgu malzemelerine ve sıkıştırma önerilerine uyularak serildiğinde hem donatı hemde filtre özelliği ile çalışacağından, donatı özelliği ağır trafik altında kısmi oturmaları azaltırken filtre örtüsü de üstteki değerli dolgu malzemesinin aşağdaki yumuşak zemine karışmasını önlemeye çalışır.

Geogrid yollardan başka, yapı altlarında (örneğin silo) , donatılı zeminlerde ve istinat yapılarında, ve daha birçok uygulamada kullanılabilir.

Tünellerde geokompozit kullanımı

İki tarafı filtre (geotekstil) örtülü ve orta kısımda çok yönlü su drenaj kısmı olan geokompozit drenaj malzemeler, diğeri kaya tünellerinde, özel su geçirimsiz bölgesi olan veya olmayan tip, örneğin betonun geçirimsiz olduğu tünellerde de kullanılabilir.
Bu kompozit malzemeler koruma filtre ve drenaj işlevi görür.
Koruma tabakası olarak zarar verebilecek kuvvetleri emerek geçirimsiz örtünün zarar görmesini engellemeye yardımcı olur.
Filtre tabakası olarak küçük toprak parçalarını tutarak drenaj borusuna akmasını ve drenaj borusunun dolmasının engellenmesine yardımcı olur.
Drenaj tabakası olarak fazla suyu drenaj borularına iletir

çok katmanlı Geokompozit drenaj malzemeleri

Ana fonksiyonları Toprak altı, bodrum katlarında):

• Filtrasyon: Malzemenin zemin tarafındaki geotekstil filtre topraktaki ince taneleri filtre ederek, toplayıcı drenaj borusunun çabuk tıkanmasını önler


• Drenaj: Gelen suyu drenaj borusuna aktarır.


• Koruma: Yapı etrafındaki izolasyon malzemesini dolgu sorasındaki olabilecek zedelenmelere karşı korumaya yardımcı olur.

Bahçe çatılarda drenaj

Bir yapının çatısında, garajının üstünde su deposunun veya bir otoparkın üzerini yeşil bir bahçe haline getirmek günümüzde şehirlerde önemli olmaya başladı.

Yapılacak olan bu bahçe çatılarda topraktan gelecek olan suyun drenajı gerekmektedir. Aksi takdirde biriken suda oluşabilcek asitlenmeler bitki köklerini çürütebilir. Ayrıca birikebilecek su betonda küflenme yapabilir.
Bu yüzden beton ile toprak arasında su izolasyonlarının yanında drenaj tabakası da olmalıdır. Bu tabakaya giren su yanlardaki drenaj borularına veya kanallara iletilir.
Drenaj tabakası olarak üzeri keçe, geotekstil (geotextile) örtülmüş bir kum veya çakıl tabakası kullanılabilir. fakat bu tabakayı ağır olduğu için taşımak ve nakletmek zordur. Bu yüzden hafif önceden yapılmış plastik drenaj levhaları kullanılabilir.
Bu drenaj levhalarının filtre tabakası çok önemlidir. Kolay tıkanmayacak bir filtreye sahip olması ve bu filtrenin zamanla drenaj kısmının içine girmemesi gerekir. Elastik ve kolay uygulanabilir olması, hafif olması ayrıca bir avantaj olmalıdır. Ev villa otopark üstü gibi küçük uygulamalarda ev kullanıcıları bir makasla kesebileceği tipleri tercih edebilir.Bu drenaj malzemeleri metrekaresi yaklaşık tipine göre 0.5 ila 1 kg arasında olabilir. Çok ağır olan çakıl uygulamasına göre oldukça pratiktir.
Enkadrain ve Colbonddrain isimli drenaj malzemeleri bu amaçla kullanılabilir.

Silo temellerinde geogrid

Zemin güçlendirmesinde çok çeşitli uygulamalarda geogridler kullanılabilir. Bazı durumlarda zeminde hem ayırma hemde donatı amacı ile geogrid kullanımı daha iyi sonuç verir.

Yandaki görülen resimde bir ayçiçeği mısır (tahıl) silosu inşaatında hem seperasyon hem donatı hende filtrasyon yapabilen çok amaçlı geogrid kullanılmıştır. Twaron aramid elyaflarla imal edilen Enkagrid TRC geogridin sünme oranı çok düşüktür.

Silo temelinde birkaç tabaka kullanılarak kısmi oturmaların azaltılması düşünülmüştür.

Temelden sonra ondüle galvanizli saçtan yapılan silo adım adım monte edilir.

Erozyon kontrolunda geosentetikler

Eğimli arazilerde rüzgar, yağmur gibi etkenlerle toprak akar, bu yüzden yeşillendirme zorlaşır.
En küçük kapı önü eğimli çiçekliklerinden büyük şevli arazilere, otoyol kenar şevlerine ve su kenarlarına kadar aynı sorun ile iklim şartlarına bağlı olarak karşılaşılabilir.
Böyle zeminlerde en azından bitkiler köklenene kadar tutacak bir örtü gerekebilir.
3 boyutlu bir yapısı olan polyamid den yapılmış bir şev yeşillendirmeye yardımcı geosentetik örtüler kullanılabilir. Malzeme hafif ve makasla kesilebildiğinden uygulaması kolaydır.
Uygulama:
-erozyon kontrol örtüsü zemine serilir
-zemine herhangi bir u şeklinde demir (inşaat demiri fireleri kullanılabilir) parçaları ile tutturulur.
-Tercihan uzun şevlerde üst ve alt kısımda uçları küçük çukurlara konularak desteklenebilir.
-Üzerine tohumlama yapılır. Çim için bölgeye bağlı olarak değişir fakat yaklaşık 30 gr/m2 kadar çim tohumu atılır.
-Tohumlamadan sonra üzerine toprak örtülür.
Çimler veya yöreye uygun bitkiler çıktıktan sonra köklerle şev birlikte çalışacağı için yağmur veya rüzgar etkilerine daha iyi karşı konulabilir.
Geokompozit erozyon kontrol matlarını bahçenizde yapacağınız küçük süs havuz veya gölet kenarlarında da kullanabilirsiniz.
Örneğin ev bahçesine yapılacak bir süs göletinin kenarına serilerek uygun bitkilendirme yapılır. Bitkilerin kökleriyle birlikte çalışarak bitkilerin akmasını ve kaymasını önlemeye yardımcı olur. Peyzaj mimarlığında çok kullanılabilir.

Otomotiv poliüretan parça üretiminde boşluk malzemesi

Otomotiv sektöründe plastik özellikle poliüretan parçalar çok yaygındır. Örneğin torpido ön panel, şapkalık, sunroof çevresi ve benzeri yerlerde yaygın olarak kullanılır. Bunun imalatında poliüretan kalıba verilirken iki yandaki fiberglass örtüleri yerlerinde tutmak ve ortada reçinenin akışı gerekmektedir. Bu işlem için orta kısımda bu kumaşları yerinde tutup reçinenin kalıpta kolay yayılması için boşluk malzemesi kullanılır. Bu poliüretan kompozit imalat için malzemeler çeşitli malzemelerden yapılabilir.